توسط : 
نگه چاهکوه.تنها یک دره ساده نیست، بلکه گواهی زنده بر قدرت بیکران طبیعت و داستانی است که میلیونها سال پیش نوشته شده است. قدم گذاشتن به این تنگه، مانند سفر به اعماق زمان و تماشای هنرنمایی زمین است.
برای درک شکوه چاهکوه، کافی است به زبان سنگها گوش دهید. این تنگه حاصل همکاری دو هنرمند بزرگ است: آب و باد.
سنگهای کهن: دیوارههای تنگه عمدتاً از سنگهای رسوبی متعلق به دوره میوسن (حدود ۵ تا ۲۰ میلیون سال پیش) ساخته شدهاند. در آن زمان، این منطقه زیر دریایی کمعمق قرار داشت و لایههای رسوبی همراه با صدفها و موجودات ریز دریایی در کف آن انباشته شد. با گذشت زمان، این رسوبات فشرده و سخت شدند و به صخرههای عظیم تبدیل گردیدند.
حکاکی با آب و باد: پس از بالا آمدن پوسته زمین و خشک شدن دریا، بارانهای سیلابی و وزش بادهای دائمی، طی میلیونها سال، سنگهای نرمتر را تراش دادند و حفرهها، شیارها و دیوارههای صیقلی و خارقالعاده ایجاد کردند. این فرآیند را فرسایش آبی-بادی مینامند.
چرا “چاهکوه”؟ راز نامگذاری
نام “چاهکوه” ترکیبی از “چاه” و “کوه” است. مردم محلی در گذشته با حفر چاهها و حفرههایی در کف و دیوارههای تنگه، به دنبال آب شیرین میگشتند. ساختار سنگی خاص تنگه مانند یک قیف طبیعی عمل میکند و آب باران را جمعآوری و تصفیه میکند، بنابراین این مکان نه تنها یک پدیده دیدنی بلکه یک منبع حیاتی برای ساکنان قدیم جزیره بوده است.
ساختار و تاریخچه تنگه چاهکوه قشم
در تنگه چاهکوه قشم، صخرهها و تندیسهای بسیاری به چشم میخورند که به دنبال فرسایش سنگهای رسوبی زمین در دل کوه ایجاد شدهاند. این پروسه به شکل طبیعی و با گذشت زمان شکل گرفته است. از نظر تاریخی نیز این تنگه را با نام دره مقدس شاهکوه میشناسند. این تقدس از گذشتههای دور نشات میگیرد. در گذشته بر این باور بودند که آب این دره مقدس بوده و بیماران به کمک آن میتوانند شفا یابند. چاکو در اوایل کار عرض زیادی داشته و از لحاظ مرتفع بودن نیز دیوارهای بلندی داشته است. از این رو درون دره شاهد تابش نور کمی هستیم. همین مسئله سبب شده که با گذشت زمان عرض آن کاهش یابد و افراد به سختی بتوانند از آن عبور کنند.
در کف این دره نیز شاهد حفرههایی با عمق پایین هستیم که به عنوان مکانی برای ذخیره آبهای جاری مورد استفاده قرار میگیرد. به همان میزان که از طرف شمال به جنوب حرکت کنید، متوجه خواهید شد که عرض دره کاهش یافته و شیب آن بیشتر میشود. این دره نیز دارای عمق صد متری است. در انتهای مسیر نیز به صورت وی انگلیسی دیده شده و این بخش بینهایت صعبالعبور است.
قسمت های متفاوت تنگه چاهکوه قشم
وقتی وارد تنگه میشوید، مناظری خیالانگیز شما را در بر میگیرد:
دیوارههای مجسمهسازی شده: فرمهای موجی، حفرههای کروی و ستونهای عظیم که گویی توسط یک مجسمهساز چیرهدست تراشیده شدهاند.
راهروهای باریک و مرتفع: در برخی نقاط، فاصله بین دیوارهها به قدری کم میشود که تنها یک نفر میتواند عبور کند، در حالی که سرتان را به عقب خم میکنید تا ارتفاع دهها متری دیوارهها را ببینید.
سکوت و آرامش مبهم: هوای خنکتر درون تنگه و سکوت پرصلابت آن، حس بودن در دنیایی دیگر را القا میکند.
چاههای تاریخی: حفرههای متعدد در مسیر، یادآور خرد و زندگی گذشتگان در این سرزمین است.
تنگه چاهکوه زیبایی خود را مدیون دیوارههای عمودی بلند بوده که با خطوط فرسایشی و حفرههایی به شکل کروی و بیضوی همراه شده است. این مکان چندان شناخته شده نیست و به نسبت سایر جاذبههای توریستی بازدیدکنندگان کمتری دارد. تنها آن دسته از گردشگران دارای تجربه سفر به تنگه هستند، که عاشق طبیعت بوده و از بودن در دل طبیعت لذت میبرد. این مکان گزینه خوبی برای صخرهنوردان نیز به حساب میآید؛ چرا که این مکان انگار دقیقاً برای صخره نوردی ساخته شده است.
همان لحظه ورود به دره، متوجه تندیسی خواهید شد که از آن به عنوان سه سر نگهبان یاد میشود. پس از آن چهار چاه را مشاهده خواهید کرد که ساکنان آب شیرین خود را از طریق آن تامین میکنند. کمی که بیشتر پیش بروید، درهای عریضتر را مشاهده خواهید کرد که دارای دیوارهایی مرتفع است. به هنگام قدم زدن در تنگه چاهکوه متوجه اشکالی حیرتانگیز همچون خطوط فرسایش و مدلهای متنوع حفرههای نیمه کروی و بیضوی خواهید شد.
این دره از چهار طرف چهار تنگه و دیوارههایی دارد که به یکدیگر اتصال پیدا کردهاند. سنگهای موجود در این تنگه سنگهای رسوبی بوده که از آهک ساخته شده و از رشتهکوه زاگرس نشات میگیرد. این سنگها به صورت هنرمندانه و خلاقانه، رنگها و طرحهای متنوعی را در خود جای دادهاند. این تنگه از سدههای قبل تاکنون به عنوان اصلیترین منبع فراهم آوردن آب شیرین جزیره و اطراف شناخته میشود. در این بخش گیاهانی وجود دارند که به علت آبوهوای بیابانی و استوایی بیشتر به شکل درخت و درختچه رشد مییابند.
تنوع زیستی و طبیعت بکر
به لطف چاههای این تنگه ۱۶ گونه جانوری و پرندگان بسیاری در این ناحیه به چشم میخورند که غزال را میتوان مهمترین گونه موجود دانست.
تنگه چاهکوه تنها یک پدیده زمینشناختی خیرهکننده نیست؛ اینجا یک اکوسیستم زنده و منحصربهفرد است که در سکوت سنگها و شیارهای عجیب، زندگی جریان دارد. طبیعت با زیرکی تمام، از محیطی به ظاهر خشن، پناهگاهی برای گونههای مقاوم و شگفتانگیز ساخته است.
بوتهها و درختان مقاوم
در میان ترکها و شکافهای دیوارههای سنگی، گیاهانی جان سخت ریشه دواندهاند که خود را با شرایط کمآبی و گرمای طاقتفرسا تطبیق دادهاند:
کهور ایرانی: درختی مقاوم که سایهای نایاب و حیاتبخش در دل تنگه ایجاد میکند و نماد بقا در مناطق خشک است.
اقاقیا و کُنار: برگهای سبز و سرزنده این گونهها در تضاد زیبایی با رنگ کرم و طلایی سنگها قرار دارد.
گیاهان دارویی خودرو: گونههای بومی که مردم محلی از گذشته تاکنون از خواص درمانی آنها بهره بردهاند.
این پوشش گیاهی اگرچه پرتراکم نیست، اما برای اکوسیستم منطقه حیاتی است و منبع غذایی و پناهگاهی برای جانوران کوچک به شمار میرود.
جانوران ساکن شاهکار سنگی
تنگه چاهکوه میزبان موجودات خاصی است که بازدیدکنندگان خوششانس میتوانند آنها را مشاهده کنند:
خزندگان: انواع سوسمارها و جکوها (مارمولکهای شبزی) روی دیوارههای گرم سنگها دیده میشوند. آگامای رنگارنگ یکی از جذابترین گونههای تماشا است.
پرندگان: دیوارههای بلند و پر از حفره، مکان ایدهآلی برای لانهسازی پرندگانی مانند کبوتر چاهی، پرستو و شکاریان کوچک است. آواز آنها در سکوت تنگه طنینانداز میشود.
پستانداران کوچک: جربیل و روباه در اطراف منطقه زندگی میکنند و ردپا یا حضور آنها در طلوع یا غروب آفتاب ممکن است دیده شود.
بندپایان: حشرات و عنکبوتهای ساکن این منطقه حلقه مهمی از زنجیره غذایی اکوسیستم کوچک تنگه را تشکیل میدهند.
اکوسیستم مینیاتوری چاهها
چاههای تاریخی که برای جمعآوری آب حفر شدهاند، امروزه خود به یک اکوسیستم مینیاتوری تبدیل شدهاند. حتی مقدار کمی آب جمع شده در کف آنها، میزبان حشرات، دوزیستان کوچک و میکروارگانیسمهایی است که در این بیابان سخت، منبعی برای زندگی هستند.
بازدید از تنگه چاهکوه به چه افرادی توصیه می شود؟
تنگه چاهکوه قشم برای تمامی عاشقان پدیدههای کمیاب زمینشناسی میتواند تجربهای خاص و متفاوت باشد. البته از آنجایی که در این تنگه شاهد مسیرهای پرپیچوخم و گاها صعبالعبور هستیم، رفتن به این جاذبه به افرادی توصیه میشود که دارای شرایط جسمی متوسط رو به بالا هستند. متاسفانه این تنگه گزینه خوبی برای اشخاص با ناتوانیهای حرکتی و سالمندان محسوب نمیشود؛ چراکه این مسیر میتواند برای این دسته از افراد بسیار پرچالش باشد و آنها را در معرض آسیب قرار دهد.
تنگه چاهکوه قشم چه تفریحاتی دارد؟
یکی از تفریحات جذاب موجود در تنگه چاهکوه را میتوان عکاسی دانست. همه لحظات قرارگیری در این مسیر میتواند برای شما لذتبخش بوده و تجربیات متفاوت و منحصربهفردی را برای شما رقم زند. از دیگر تفریحات هیجانانگیز این تنگه میتوان به سنگنوردی اشاره کرد. البته در صورتی که دارای مهارت لازم هستید، میتوانید این مسئله را با مسئولان در میان بگذارید و با گذشتن از مکان صعبالعبور، زیباییهای آن را مشاهده کنید. لازم به ذکر است که این منطقه محل مناسبی برای افراد معلول حرکتی و سالمندان ناتوان به شمار نمیرود.
تنگه چاهکوه قشم مجهز به چه امکاناتی است؟
تنگه چاهکوه قشم مجهز به یکسری امکانات است. این امکانات شامل سرویس بهداشتی، هایپرمارکت، اقامتگاه بومگردی و رستوران در روستای چاهوی شرقی میشود. پس از آن هنگامی که به ابتدای تنگه راه یافتید، به امکاناتی همچون مکان پارک جهت پارک ماشین، کیوسک نگهبانی، نیمکت، سطل زباله، فروشگاه صنایع دستی و سوغات دسترسی پیدا خواهید کرد؛ اما فضای داخلی تنگه مجهز به امکانات خاصی نیست. در این فضا حتی امکان آنتندهی نیز وجود ندارد و تنها میتوان لذت طبیعت را تجربه کرد.
در سفر به تنگه چاهکوه به چه لوازمی نیاز داریم؟
شما در طول این سفر میبایست راهی طولانی و سخت را پشت سر بگذارید؛ بنابراین داشتن کفش مناسب پیادهروی از ملزومات آن به حساب میآید. قبل از رفتن به این تنگه از داشتن آب کافی و خوراکیهای سبک و انرژی زا اطمینان حاصل نمایید. همچنین در صورتی که پوست حساس به آفتاب دارید، کرم ضدآفتاب را حتما با خود همراه داشته باشید.
نحوه دسترسی به تنگه چاهکوه
تنگه چاهکوه از جمله درههای حیرتانگیز موجود در جزیره قشم به شمار میرود که از فرسایش سنگهای رسوبی شکل گرفته است. این جاذبه توریستی در قسمت شهاب از توابع شهرستان قشم واقع شده و دارای عمقی در حدود صد متر است. تنگه چاهکوه تنها هفتاد کیلومتر با این شهر فاصله داشته و در نزدیکی روستای چاهوی شرقی واقع شده است. در صورتی که تنگه چاهکوه را به عنوان مقصد انتخاب کردهاید، بهتر است از پیش با نحوه دسترسی به تنگه چاهکوه آشنا شوید.
برای اینکه به این منطقه شگفتانگیز برسید، میبایست به سمت میدان درگهان قشم رفته و به جاده غربی راه یابید. پس از اینکه بیست کیلومتر طی شد، دو راهی دیرستان را مشاهده خواهید کرد. در این شرایط به سمت مستقیم حرکت کنید. پس از اینکه یازده کیلومتر را طی کردید و به یک میدان رسیدید، باید به طرف نخستین جاده در طرف راست خود حرکت کنید. بعد از اینکه ۳۹ کیلومتر را پشت سر گذاشتید و پیش از اینکه به روستای چاهوی شرقی راه یابید، باید به طرف نخستین جاده سمت راست خود راه یابید.
در این زمان تنها کافی است دو کیلومتر را طی کنید تا تنگه چاهکوه را مشاهده نمایید. مسیری که شما را به تنگه چاهکوه میرساند، آسفالت بوده و تنها لازم است دو کیلومتر انتهایی را در خاکی طی کنید. در تمامی روزهای هفته امکان بازدید از این تنگه از ساعت هشت صبح تا پنج عصر وجود دارد. پیشنهاد میشود که سه ساعت را صرف بازدید از این تنگه کنید و برای راه یافتن به این تنگه نیز باید هزینه پرداخت کنید.
مناسب ترین زمان بازدید از تنگه چاهکوه
قشم در واقع در منطقه جنوبی و گرمسیری ایران قرار گرفته است؛ از این رو، توصیه میشود که برای بازدید از این تنگه، فصلهای پاییز و زمستان را انتخاب نمایید. در صورتی که مایل هستید در فصل بهار سفری به قشم داشته باشید، حتما پیش از اینکه هوا گرم شود، برای این کار اقدام نمایید. قشم در فصل بهار دارای آبوهوای خوب و خوشایندی است و افراد زیادی سفر به این جزیره را در پیش میگیرند؛ اما با این وجود، امکان دارد گرم شدن هوا سبب شود که سفر سخت و پرچالشی را تجربه کنید؛ بنابراین در صورتی که نمیتوانید گرمای زیاد را تحمل کنید، حتما در فصول پاییز و زمستان اقدام به سفر به این تنگه نمایید. دی و بهمن را میتوان مناسبترین زمان سفر به قشم دانست؛ چرا که در این ماهها جشنوارههای متنوعی نیز در این جزیره برگزار میشوند.
سخن پایانی
تنگه چاهکوه قشم به عنوان نخستین ژئوپارک خاورمیانه شناخته میشود که جاذبههای گردشگری بسیاری در خود گنجاده است. یکی از جاذبههای بینظیر قشم، تنگه چاهکوه قشم نام دارد که گزینه خوبی برای سنگنوردی به حساب میآید. این تنگه به نوعی هنر طبیعت محسوب میشود که با رفتن به این مکان، فضایی متفاوت و عجیب را تجربه خواهید کرد. هنگام بازدید از تنگه چاهکوه قشم، هرگز عکاسی را فراموش نکنید؛ چرا که چشمانداز صخرهها و تندیسها بسیار دیدنی بوده و بیشک شما میتوانید تصاویر بینظیری را در این مکان به ثبت برسانید.
سوالات متداول درباره تنگه چاهکوه قشم
در این بخش به رایجترین سوالات شما درباره بازدید از این شگفتی طبیعی پاسخ دادهایم.
دسترسی و موقعیت
۱٫ چگونه به تنگه چاهکوه برویم؟
تنگه چاهکوه در حدود ۸۵ کیلومتری شهر قشم و نزدیکی روستای «چاهوی شرقی» واقع شده است. برای دسترسی:
خودروی شخصی: از سمت قشم به سمت غرب جزیره (جاده ساحلی طبل) حرکت کنید. پس از عبور از ساحل «چاهکوه»، تابلوهای راهنما شما را به سمت تنگه هدایت میکنند.
تاکسی: میتوانید از مرکز شهر قشم با تاکسی به صورت رفت و برگشت یا یک سره به مقصد چاهکوه قرار ببندید.
تورهای گردشگری: بسیاری از آژانسهای مسافرتی در قشم، تورهای نیمروزه یا یکروزه به تنگه چاهکوه را ارائه میدهند که گزینهای راحت و بیدغدغه است.
۲٫ پارکینگ خودرو در نزدیکی تنگه وجود دارد؟
بله، یک پارکینگ خاکی و نسبتاً وسیع در فاصله حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری ورودی تنگه وجود دارد. از آنجا باید مسیر کوتاهی را پیاده طی کنید.
بازدید و امکانات
۳٫ بهترین زمان سال برای بازدید چه زمانی است؟
فصل زمستان و بهار (آذر تا فروردین): بهترین زمان به دلیل هوای معتدل و مطبوع هستند.
ساعات روز: حتماً صبح زود یا بعدازظهر (نزدیک غروب) را برای بازدید انتخاب کنید تا هم از گرمای شدید در امان باشید و هم از نور زیبای خورشید برای عکاسی نهایت استفاده را ببرید.
۴٫ بازدید از تنگه چاهکوه چقدر زمان میبرد؟
پیادهروی در کل مسیر تنگه و بازگشت، معمولاً بین ۴۵ دقیقه تا ۱٫۵ ساعت بسته به سرعت و مدت توقف شما برای عکاسی طول میکشد.
۵٫ آیا برای بازدید نیاز به راهنما است؟
برای دیدن بخش اصلی و آسان تنگه، نیاز به راهنما ندارید و مسیر مشخص است. اما اگر علاقهمند به اطلاعات عمیقتر زمینشناسی، تاریخی یا اسطورههای محلی هستید، استخدام یک راهنمای محلی میتواند تجربه شما را غنیتر کند.
۶٫ آیا امکاتی مانند سرویس بهداشتی یا بوفه در محل وجود دارد؟
خیر، در خود سایت تنگه چاهکوه امکانات رفاهی پیشرفته مانند سرویس بهداشتی ثابت یا رستوران وجود ندارد. ممکن است در پارکینگ، فروشندگان محلی آبمیوه و نوشیدنی باشند، اما توصیه میکنیم آب آشامیدنی و خوراکی سبک را به همراه داشته باشید.
شرایط بازدید
۷٫ آیا بازدید از تنگه برای کودکان یا افراد مسن مناسب است؟
بخش ابتدایی و اصلی تنگه برای اکثر افراد با توانایی جسمی متوسط قابل دسترسی است. اما برای عبور از برخی گذرگاههای باریک یا ناهموار باید احتیاط کرد. برای کودکان حتماً نظارت کامل داشته باشید.
۸٫ چه لباس و کفشی برای این بازدید مناسب است؟
کفش: استفاده از کفش ورزشی یا کوهنوردی راحت با کف غیرلغزنده کاملاً ضروری است.
لباس: لباس سبک، گشاد و راحت و ترجیحاً با رنگ روشن بپوشید. کلاه، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب را فراموش نکنید.
۹٫ آیا عکاسی با سهپا یا پهپاد در تنگه آزاد است؟
سهپا: بله، استفاده از سهپا برای عکاسی معمولاً آزاد است.
پهپاد (درون): برای پرواز پهپاد در داخل تنگه به دلیل فضای بسته و محدود، مجوز خاصی نیاز نیست اما باید مهارت کافی را داشته باشید. پرواز در حریم آسمان جزیره قشم ممکن است مقررات خاصی داشته باشد، بهتر است از شرایط روز مطلع شوید.
نکات ایمنی و محیط زیستی
۱۰٫ آیا خطری برای بازدید وجود دارد؟
خطر خاصی وجود ندارد، اما رعایت این نکات ضروری است:
از دیوارهها بالا نروید.
در روزهای بارانی (که بسیار نادر است) از ورود به تنگه خودداری کنید به دلیل خطر جاری شدن سیل ناگهانی.
مراقب سرخوردن روی سنگهای صیقلی باشید.
۱۱٫ آیا در تنگه حیوانات وحشی خطرناکی زندگی میکنند؟
خیر. جانوران ساکن این منطقه مانند سوسمارها و پرندگان کاملاً بیآزار هستند. آنها از انسان فرار میکنند. فقط کافی است به آنها احترام بگذارید و مزاحمشان نشوید.
۱۲٫ چگونه میتوانیم به حفظ این میراث طبیعی کمک کنیم؟
شعار ما این است: “هیچ چیزی به جز عکس با خود نبرید؛ هیچ چیزی به جز ردپا از خود به جای نگذارید.”
زبالههای خود را جمعآوری و با خود برگردانید.
از نوشتن یادگاری یا تخریب دیوارهها جدا خودداری کنید.
با صدای بلند صحبت نکنید تا آرامش این مکان مقدس شکسته نشود.
