ارگ کریم خان شیراز

ارگ کریم خان شیراز ، یادگاری از دوران زندیه

اطلاعاتی که شما در این نوشته کسب میکنید :

شیراز شهر راز و زیبایی، شهری که در دل خود گنجینه‌ای از تاریخ و فرهنگ ایران را جای داده است. یکی از این گنجینه‌ها، ارگ کریم خان بوده که در مرکز شهر شیراز قرار دارد. این ارگ یادگاری از دوران حکومت کریم خان زند، یکی از قدرتمندترین حاکمان ایران در قرن هجدهم میلادی است. ارگ کریم خان یک مجموعه بزرگ و عظیم بوده که شامل بخش‌های مختلفی مانند کاخ دیوانخانه، عمارت کلاه فرنگی، عمارت باغ نشاط، عمارت باغ ارم، عمارت باغ تخت و… است. این ارگ با معماری بی‌نظیر و تزئینات خیره‌کننده خود، یکی از زیباترین و دیدنی‌ترین آثار تاریخی ایران و از جاهای دیدنی شیراز است.

ارگ کریم خان شیراز

ارگ کریم خان، یادگاری از دوران زندیه

کریم خان زند، یکی از پادشاهان مقتدر ایران در دوران زندیه بود. وی پس از رسیدن به قدرت، شیراز را به‌‌عنوان پایتخت ایران انتخاب کرده و دستور ساخت بناهای متعددی در این شهر را صادر کرد. یکی از این بناهای تاریخی، ارگ کریم خان بوده که در شمال شیراز قدیم قرار دارد. کریم خان با الگو گرفتن از میدان نقش جهان اصفهان، تصمیم گرفت میدانی وسیع در شیراز نیز بنا کند. این میدان که توپخانه نام داشت، به‌‌عنوان مرکز شهر و محل برگزاری مراسم و جشن‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در اطراف این میدان، بناهای مهمی همچون بازار وکیل، مسجد وکیل، حمام وکیل، کاروانسرا، دیوانخانه و ارگ کریم خان قرار داشتند. ساخت ارگ کریم خان در سال ۱۱۸۰ هجری قمری آغاز شد. این بنای تاریخی به‌‌عنوان مکانی برای زندگی و حکمرانی کریم خان و خانواده‌اش مورد استفاده قرار می‌گرفت. ارگ کریم خان دارای دو بخش اصلی نظامی و مسکونی بود. بخش نظامی شامل برج‌ها، باروهای بلند و حصار محکم بود که برای دفاع از ارگ در برابر دشمنان طراحی شده بود. بخش مسکونی نیز شامل اتاق‌ها، سالن‌ها، حمام و سایر امکانات رفاهی بود.

معرفی ارگ کریمخانی

ارگ کریمخانی یکی از جاذبه‌های دیدنی شهر شیراز است که از دوره زندیه به‌جا مانده و جلوه‌ای از شکوه و عظمت معماری آن دوران است. کریمخان زند، که به وکیل‌الرعایا معروف است، این بنا را در سال ۱۱۸۰ هجری قمری ساخت. پس از به قدرت رسیدن و انتخاب شیراز به‌عنوان مرکز فرمانروایی خود، او تصمیم گرفت تا همانند میدان نقش جهان اصفهان، میدانی وسیع در شمال شیراز قدیم ایجاد کند. این میدان که به توپخانه معروف بود، در ضلع‌های مختلف خود آثار گوناگونی داشت: دیوانخانه کریمخان در شمال، بازار وکیل و چندین کاروان‌سرا در شرق، حمام و مسجد وکیل در جنوب، باغ در جنوب غربی، و ارگ و اندرونی در غرب میدان قرار داشت.

تغییرات کاربری ارگ کریمخانی

این ارگ در دوره‌های مختلف زمان،از لحاظ کاربرد متناسب با دوره زمانی خود مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.در دوره زندیه، این مکان محل زندگی و فرمانروایی کریمخان زند بود. اما پس از فتح شیراز توسط آقامحمدخان قاجار، به‌دلیل خصومت با کریمخان، برخی از بناهای عصر زندیه تخریب شدند. هرچند بنای ارگ از تخریب محفوظ ماند، اما از آن به‌عنوان دارالحکومه حاکمان محلی استفاده شد که از طرف حکومت مرکزی منصوب می‌شدند.

در دوره قاجار، حاکمان به سلیقه‌های شخصی خود تغییراتی در ارگ ایجاد کردند. آنها در حیاط مرکزی، عمارت‌هایی بنا کردند که با معماری اصلی ارگ سازگاری نداشت. همچنین، روی نقاشی‌های دوره زندیه را پوشاندند و تزئینات جدیدی مطابق با سلیقه خود ایجاد کردند. به‌دلیل اینکه گچ جدید روی گچ قبلی به‌خوبی نمی‌نشست، آنها سطح دیوارها را خراشیدند که موجب تخریب زیادی شد.

در دوره پهلوی، سرنوشت دیگری برای ارگ کریمخانی رقم خورد. در سال ۱۳۱۰، با ساخت مرکز شهربانی، ارگ به زندان شهربانی تبدیل شد. به همین علت، تالارها را دو طبقه کرده و به سلول‌های زندان تبدیل کردند. نقاشی‌های دوره قاجاریه با گچ پوشانده شدند، و به‌دلیل نیاز به گرما و آتش، لایه‌هایی از دوده روی دیوارها نشست. همچنین، دیواری ضخیم مقابل ارسی‌ها کشیده شد.

ارگ کریمخانی در دوران معاصر

در سال ۱۳۵۰، ارگ در اختیار اداره فرهنگ و هنر قرار گرفت و به محل دفتر فنی حفاظت آثار باستانی تبدیل شد. در حال حاضر، این بنا زیر نظر وزارت میراث فرهنگی است و به‌عنوان موزه بزرگ فارس شناخته می‌شود. ارگ کریمخانی در ۱۴ خرداد ۱۳۵۱ با شماره ثبت ۹۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

دیوار و معماری ارگ کریم خان

دیوار ارگ کریم خانی یکی از مهم‌ترین عناصر معماری این ارگ است. این دیوارها از آجر و سنگ ساخته شده‌ و دارای برج‌های دیدبانی در هر گوشه هستند. ارتفاع دیوارها در حدود ۱۲ متر بوده و ضخامت آنها در حدود ۶ متر است. دیوارهای ارگ کریمخانی به‌‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که از ارگ در برابر حملات دشمنان محافظت کنند. این دیوارها دارای استحکام بالایی هستند و به‌‌راحتی نمی‌توان آنها را شکست. برج‌های دیدبانی دیوار ارگ نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. این برج‌ها به نگهبانان اجازه می‌دهند تا اطراف ارگ را تحت نظر داشته باشند و در صورت بروز حمله، به‌‌موقع از آن مطلع شوند.

بخش نظامی ارگ کریمخانی

بخش نظامی ارگ کریمخانی در ضلع شمالی ارگ قرار دارد. این بخش شامل برج‌های دیده‌بانی، مقر فرماندهی و زندان می‌شود. برج‌های دیده‌بانی این بخش به‌‌شکل مخروط ساخته شده‌اند و دارای دریچه‌هایی برای تیراندازی هستند. مقر فرماندهی ارگ نیز دارای یک اتاق بزرگ و یک اتاق کوچک است. اتاق بزرگ این بخش محل کار فرماندهان ارگ بوده است. اتاق کوچک این بخش نیز محل استراحت فرماندهان بوده است. زندان ارگ نیز دارای یک اتاق کوچک است که در آن زندانیان نگهداری می‌شدند. این اتاق دارای یک در کوچک است که به‌‌سختی می‌توان آن را باز کرد.

بخش مسکونی ارگ کریمخانی

بخش مسکونی ارگ کریم خانی در ضلع جنوبی ارگ قرار دارد. این بخش شامل کاخ‌ها، تالارها و اتاق‌های متعدد می‌شود. کاخ‌های این بخش دارای تزئینات فراوانی هستند و از مواد و مصالح بسیار مرغوبی ساخته شده‌اند. این کاخ‌ها محل زندگی کریمخان زند و خانواده‌اش بوده‌اند. تالارها و اتاق‌های این بخش نیز دارای سقف‌های بلند و طاق‌های ضربی هستند. این تالار‌ها و اتاق‌ها محل برگزاری مراسم و جشن‌های مختلف بوده‌اند.

شاه نشین و تزئینات ارگ کریم خان

شاه نشین ارگ کریم خان، یک بنای هشت ضلعی بوده که با گچ‌بری‌ها و مقرنس‌کاری‌های هنرمندانه تزئین شده است. سقف این بنا با گنبدی بزرگ پوشیده شده و با کاشی‌کاری‌های زیبا آراسته شده است. در مرکز شاه نشین، یک حوض بزرگ قرار دارد که در گذشته، محل برگزاری جشن‌ها و مراسم مختلف بوده است. کاشی‌کاری یکی از مهم‌ترین تزئینات ارگ کریم خان بوده که در بخش‌های مختلف آن از جمله سردر ورودی، ایوان‌ها و اتاق‌ها به کار رفته است.

کاشی‌های این بنا با طرح‌ها و رنگ‌های متنوع، جلوه‌ای چشم‌نواز به آن بخشیده‌اند. گچ‌بری نیز یکی دیگر از تزئینات زیبای ارگ کریم خان است که در بخش‌های مختلف آن از جمله سرستون‌ها، دیوارها و سقف‌ها دیده می‌شود. گچ‌بری‌های این بنا با نقوش اسلیمی، ختایی و گل و گیاه، جلوه‌ای هنرمندانه به آن بخشیده‌اند.

ارگ کریم خان شیراز

حمام ارگ کریم خان

حمام ارگ کریم خان، یکی از بناهای تاریخی و دیدنی این شهر بوده که در دوران زندیه ساخته شده است. این حمام در قسمت جنوب شرقی ارگ کریم خان واقع شده و به ‌‌عنوان حمام اختصاصی خاندان زند کاربرد داشته است. حمام ارگ کریم خان از دو بخش سربینه و گرمخانه تشکیل شده است. سربینه محل رختکن و استراحت و گرمخانه محل استحمام است. در سربینه حمام ارگ کریم خان، یک حوض هشت گوشی وجود دارد که با فواره‌ای در وسط آن فضای دلپذیری ایجاد کرده است.

حمام ارگ کریم خان شیراز از لحاظ معماری دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. این حمام با استفاده از مصالحی مانند سنگ، آجر، گچ و شیشه ساخته شده است. گرمخانه حمام ارگ کریم خان دارای سقف گنبدی شکل که با استفاده از آجرهای لاجوردی تزئین شده است.

آدرس ارگ کریم خان شیراز: میدان شهدا، خیابان کریم خان زند، ارگ کریم خان

ساعات بازدید از حمام ارگ کریم خان شیراز: شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۸ صبح تا ۵ بعد از ظهر و در روزهای پنجشنبه و جمعه از ساعت ۹ صبح تا ۶ بعد از ظهر

شماره تلفن ثابت ارگ کریمخان: ۳۲۲۴۷۶۴۸-۰۷۱

جاذبه‌های اطراف ارگ کریمخانی شیراز

  • حمام وکیل: این حمام تاریخی که بخشی از مجموعه وکیل است، در فاصله حدود ۱.۸ کیلومتری از ارگ کریمخانی قرار دارد. این حمام با معماری سنتی و طراحی زیبا، یکی از جاذبه‌های دیدنی شیراز به‌شمار می‌رود.

  • خانه زینت‌الملک: این خانه تاریخی با معماری باشکوه و تزئینات هنری، در فاصله حدود ۴.۳ کیلومتری از ارگ کریمخانی واقع شده است. این خانه متعلق به دوران قاجار است و با زیبایی‌های خاص خود جذابیت ویژه‌ای برای گردشگران دارد.
  • آرامگاه حافظیه: آرامگاه حافظ، شاعر بزرگ ایرانی، در فاصله حدود ۳.۴ کیلومتری از ارگ کریمخانی قرار دارد. این مکان با فضایی شاعرانه و دلنشین، یکی از محبوب‌ترین جاذبه‌های فرهنگی شیراز است.

هتل‌های اطراف ارگ کریمخانی شیراز

  • هتل زندیه: این هتل یکی از هتل‌های لوکس شیراز است و به ارگ کریمخانی بسیار نزدیک است. امکانات رفاهی مدرن و معماری زیبا از ویژگی‌های این هتل است.
  • هتل وکیل: این هتل با فاصله کمی از ارگ کریمخانی قرار دارد و یکی از گزینه‌های مناسب برای اقامت در نزدیکی جاذبه‌های تاریخی شیراز است.
  • هتل پارک: این هتل نیز از جمله هتل‌های نزدیک به ارگ کریمخانی است که امکانات خوبی برای اقامت دارد.
  • هتل پارسه: هتل پارسه یکی دیگر از هتل‌های نزدیک به ارگ کریمخانی است که با امکانات مطلوب خود گزینه مناسبی برای اقامت در شیراز به‌شمار می‌آید.

علت کج شدن ارگ کریم خان

ارگ کریم خان در شیراز، با وجود کج بودن برج ضلع جنوب شرقی، همچنان یکی از نمادهای برجسته تاریخ و فرهنگ این شهر است. این کج شدن توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب می‌کند. در ادامه، دلایل مختلفی که برای کج شدن این برج مطرح شده‌اند را بررسی می‌کنیم:

  • وجود قنات و حمام در زیر برج: یکی از دلایل اصلی که برای کج شدن برج ضلع جنوب شرقی ارگ کریم خان مطرح شده، وجود یک قنات و یک حمام در زیر این برج است. وجود این ساختارها در زیر برج ممکن است باعث نشست زمین شده باشد که منجر به کج شدن برج از محور عمودی خود شده است. تفاوت رنگ و جنس آجرهای این برج با سایر برج‌ها به دلیل مرمت و بازسازی حدود ۲۰ سال پیش است.
  • نظریه فنی و مهندسی: برخی معتقدند که برج به‌عمد کج ساخته شده تا به‌عنوان یک نشانه فنی و مهندسی درخشان عمل کند. این نظریه نشان می‌دهد که کج بودن برج ممکن است بخشی از طرح اولیه بوده باشد.
  • تأثیر زلزله: زلزله‌ای که در سال ۱۲۰۰ هجری قمری رخ داد، باعث تخریب بخشی از ارگ کریم خان شد. ممکن است این زلزله نیز به کج شدن برج منجر شده باشد.
  • خاک‌برداری‌های ناهنجار: برخی منابع معتقدند که خاک‌برداری‌های ناهنجار و نامنظم در زیر برج، موجب ناپایداری زمین و کج شدن برج شده است.

با وجود این نظریه‌ها، علت دقیق کج شدن برج ارگ کریم خان هنوز مشخص نیست. اما این ویژگی، ارگ کریم خان را به یک جاذبه منحصربه‌فرد و جذاب تبدیل کرده است که باید به دقت محافظت و نگهداری شود تا برای نسل‌های آینده نیز باقی بماند.

ارگ کریم خان شیراز

بهترین فصل برای بازدید از ارگ کریم خان شیراز

اگر قصد سفر به شیراز را دارید و می‌خواهید از ارگ کریم خان زند دیدن کنید، باید بدانید که این مکان در تمام فصل‌های سال جذابیت‌های منحصر‌به‌فرد خود را دارد. هر فصل با ویژگی‌های خاص خود، تجربه‌ای متفاوت و دلپذیر برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند. در ادامه، ویژگی‌های هر فصل برای بازدید از این ارگ را بررسی می‌کنیم:

  • بهار: بهار، فصل شکوفایی و زندگی، ارگ کریم خان زند را در میان درختان نارنجی‌رنگ و شکوفه‌های بهاری پنهان می‌کند. این منظره با عطر بهار و هوای معتدل، یکی از جذاب‌ترین زمان‌ها برای بازدید از ارگ است. اگر به فصل‌های پرطراوت و زیبا علاقه دارید، بهار بهترین انتخاب است.
  • تابستان: در تابستان، محوطه ارگ با گل‌ها و گیاهان سبز و رنگارنگ پر می‌شود. این فصل با هوای گرم و تابستانی، فرصتی عالی برای لذت بردن از فضای باز ارگ است. همچنین، این فصل برای کسانی که به بازدیدهای تابستانی و فعالیت‌های در فضای باز علاقه دارند، مناسب است.
  • پاییز: پاییز با برگ‌های رنگارنگ و هوای معتدل خود، جلوه‌ای زیبا به ارگ کریم خان زند می‌بخشد. رنگ‌های زرد، نارنجی، و قرمز پاییز، منظره‌ای دیدنی ایجاد می‌کند که بسیاری از بازدیدکنندگان را جذب می‌کند. این فصل برای کسانی که به مناظر پاییزی و هوای خنک‌تر علاقه دارند، مناسب است.
  • زمستان: در این فصل، باران به دیوارهای کاه‌گلی ارگ می‌بارد و بوی نم ملایمی فضا را پر می‌کند. هوای خنک و آرامش‌بخش زمستان، بازدید از ارگ را لذت‌بخش می‌کند. اگر علاقه‌مند به مناظر بارانی و آب‌وهوای خنک هستید، زمستان زمان مناسبی برای بازدید است.

بنابراین، با توجه به ترجیحات شخصی خود و شرایط آب‌وهوایی، می‌توانید بهترین فصل را برای بازدید از ارگ کریم خان زند انتخاب کنید. هر فصل با ویژگی‌های خاص خود، تجربه‌ای متفاوت و دلنشین ارائه می‌دهد.

سخن پایانی

ارگ کریم خان یادگاری از دورانی پرافتخار در تاریخ ایران است. این بنای تاریخی نمادی از شکوه و عظمت ایران در دوران زندیه بوده و می‌توان در میان دیوارهای بلند و گنبدهای رفیع ارگ، تاریخ و فرهنگ ایران را لمس کرد. اگر قصد سفر به‌‌شیراز را دارید، حتماً از ارگ کریم خان دیدن کنید. این بنای تاریخی یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم ایران بوده که دیدن آن خالی از لطف نیست. بازدید از ارگ کریم خان، سفری به‌‌گذشته و آشنایی با تاریخ و فرهنگ ایران است. ارگ کریم خان، باید به‌‌عنوان یک میراث ارزشمند حفظ و نگهداری شود تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

 

Telegram
WhatsApp
Twitter
Email

دیدگاهتان را بنویسید